binder-right6

binder-right5

img6.jpg

binder-left1

 

 

 

علوم و تحقیقات

مدل سازی تأثیر توسعه گردشگری بر حفظ میراث فرهنگی با ملاحظات زیست محیطی
دوره 8، شماره 87، مهر 1405، صفحات 16 - 25
نویسندگان : الهام قریشی* 1
1 - گروه محیط زیست، دانشگاه بیرجند، بیرجند، ایران
چکیده :
هدف این پژوهش، مدل سازی پیوندهای ساختاری میان سه متغیر کلیدی «توسعه گردشگری و مدیریت بار بازدید»، «تخریب کالبدی سازه های باستانی» و «تنش های اکولوژیک و ژئومورفولوژیک محیط پیرامون» در محوطه های ترکیبی ثبت جهانی است. روش پژوهش متکی بر تحلیل داده های پیوسته سری زمانی، اسناد رسمی نظارتی و پایش های میدانی مرتبط با پناهگاه تاریخی–طبیعی ماچوپیچو (پرو) طی دوره ده ساله ۲۰۱۵ تا ۲۰۲۴ میلادی است. در این بررسی، شاخص های تراکم گردشگر روزانه، فشار کاربری فصول اوج، نرخ فرسایش خاک در مسیرهای دسترسی، نوسانات میکروکلیمایی و نرخ جابه جایی و سایش بلوک های سنگی باستان شناختی سنجیده شده اند. برای مدل سازی از تحلیل آماری توصیفی و استنباطی شامل رگرسیون چندمتغیره، تحلیل همبستگی پیرسون و تحلیل مسیر بهره گرفته شد. یافته های تحلیل نشان داد که بین شدت جریان گردشگری کنترل نشده و نرخ تخریب فیزیکی سازه ها همبستگی مثبت معنادار وجود دارد. افزون بر این، مؤلفه تنش های زیست محیطی و ژئومورفولوژیک با ضریب مسیر مستقیم ۰٫۵۶۱ به عنوان متغیر میانجی اصلی عمل کرده و شتاب فرسایش کالبدی بناهای تاریخی را تا بیش از ۱٫۸ برابر تشدید می کند. بر اساس مدل ساختاری، تجاوز مستمر از ظرفیت برد اکولوژیک تعریف شده (۴۵۰۰ تا ۵۶۰۰ نفر در روز) باعث ناپایداری شیب های دامنه ای، تغییر رفتار هیدرولوژیک خاک و افزایش ارتعاشات مخرب پی بناها می گردد. نتایج نشان می دهد که حفظ میراث باستانی تنها در قالب حکمرانی یکپارچه اکو-توریسم، تعیین حدود تغییرات قابل قبول و دیجیتال سازی مدیریت ازدحام محقق خواهد شد.