موسسه انتشارات بین المللی چتر اندیشه مجله پژوهش های معاصر در علوم و تحقیقات 2676-5764 7 80 2026 02 01 کاربرد نظریه بازی‌ها در مدل‌سازی تعارضات منابع آب و تصمیم‌گیری بهینه در بخش کشاورزی 35 52 10.22051/jera.2021.31891.2698 FA مریم گروه مهندسی آب، دانشگاه شهید چمران اهواز، خوزستان، ایران 2025 08 23 با توجه به افزایش تقاضای آب در بخش‌های مختلف و محدودیت شدید منابع آب تجدیدپذیر، مدیریت تعارضات میان ذی‌نفعان و تخصیص بهینه منابع آبی، به‌ویژه در بخش کشاورزی، به یکی از چالش‌های بنیادین در پایداری توسعه تبدیل شده است. در این پژوهش، با هدف ارائه مدلی کارآمد برای کاهش تنش‌های آبی و افزایش بهره‌وری، از نظریه بازی‌ها به عنوان ابزاری قدرتمند در تحلیل تعاملات استراتژیک استفاده شده است. ابتدا با مرور نظام‌مند ادبیات موضوع، شکاف‌های موجود در مدل‌های سنتی تخصیص آب شناسایی گردید. سپس، یک مدل بازی غیرهمکارانه و پویا بر اساس داده‌های واقعی حوضه آبخیز مورد مطالعه تدوین شد. در این مدل، کشاورزان، نهادهای سیاست‌گذار و بخش صنعت به عنوان بازیکنان اصلی در نظر گرفته شدند که هر یک به دنبال بیشینه‌سازی سود یا مطلوبیت خود در شرایط عدم قطعیت هستند. نتایج حاصل از حل مدل و تعادل نش نشان داد که در وضعیت فعلی، بهره‌برداری از منابع آب در حالت «تراژدی انحصار» قرار دارد و منجر به افت ۱۸.۵ درصدی سطح آب زیرزمینی در یک دوره پنج‌ساله خواهد شد. با این حال، با اعمال استراتژی‌های همکاری‌محور و سیاست‌های حمایتی مبتنی بر مدل پیشنهادی، نه تنها سود اقتصادی کشاورزان تا ۱۲.۳ درصد افزایش یافت، بلکه مصرف آب نیز ۱۵.۷ درصد بهینه‌سازی گردید. یافته‌های این پژوهش تأکید می‌کند که کارگیری نظریه بازی‌ها می‌تواند به تصمیم‌گیرندگان کمک کند تا با درک دقیق‌تر از انگیزه‌های ذی‌نفعان، سازوکارهای انگیزشی و قوانین تخصیص آب را به گونه‌ای طراحی کنند که تعادل پایدار میان منافع اقتصادی و حفظ منابع طبیعی برقرار گردد. /downloadfilepdf/18213